Fundamenty pod dom parterowy w Excelu: jak policzyć beton, stal i bloczki

Historia jednej rodziny, która przed rozmową z hurtownią sama policzyła fundamenty swojego domu parterowego. Przykład domu 110 m², a do niego wszystkie wzory do arkusza.

Czy da się policzyć fundamenty pod dom parterowy w Excelu, zanim pierwszy raz zadzwoni się do hurtowni? Da się. Wystarczy rzut fundamentów z gotowego projektu i kilka prostych wzorów. Objętość betonu to długość ław razy ich szerokość i wysokość. Masa stali to łączna długość prętów razy masa metra bieżącego. Liczba bloczków to długość ścian fundamentowych razy liczba warstw razy około 2,56 sztuki na metr. Powierzchnia XPS i izolacji pionowej to obwód budynku razy wysokość ściany fundamentowej. Do każdej pozycji doliczasz zapas, a wynik porównujesz z zestawieniem materiałów od projektanta. Poniżej pokazujemy to na przykładzie jednej rodziny, która budowała murowany dom parterowy o powierzchni około 110 m².

Działka, plan miejscowy i projekt na miarę kredytu

Małżeństwo z dwójką dzieci kupiło działkę na obrzeżach miasta powiatowego. Plan miejscowy dopuszczał tam dom jednokondygnacyjny z dachem spadzistym. Bank dawał im kredyt hipoteczny w kwocie, która od razu wykluczyła duże domy. Dlatego zaczęli od projektów do 120 m², bez piwnicy i bez poddasza. Na początek przejrzeli kolekcję domów murowanych parterowych.

Na krótkiej liście znalazły się trzy domy. Pierwszy to dworkowy dom o powierzchni 111 m² z klasyczną, symetryczną bryłą. Drugi to projekt 109 m² z dwiema łazienkami, co przy dwójce dzieci miało znaczenie. Trzeci to tradycyjny dom 108 m² o podobnym, zwartym układzie trzech sypialni. Przez chwilę rozważali też wariant z czterema sypialniami na 114 m². Zrezygnowali z niego, bo dodatkowy pokój oznaczał więcej ścian działowych i ciaśniejsze sypialnie.

Ostatecznie wybrali dom 111 m². Przed adaptacją projektu zamówili badania geotechniczne gruntu. Architekt adaptujący projekt potrzebuje ich wyników, bo od nośności gruntu i poziomu wód gruntowych zależy, czy ławy z projektu zostaną bez zmian. Może je też poszerzyć albo zaproponować płytę fundamentową. Głębokość posadowienia wyznacza strefa przemarzania. W Polsce wynosi ona od około 0,8 m do 1,4 m, zależnie od regionu. Konkretną wartość dla działki podaje projektant.

Lekcja: arkusz liczy się z rzutu fundamentów po adaptacji, nie przed nią. Najpierw badania gruntu i decyzja architekta, potem Excel.

Rzut zamieniony w arkusz: fundamenty domu parterowego w Excelu krok po kroku

Z rzutu fundamentów spisali wymiary. Obrys zewnętrzny budynku to 10 × 14 m. Ławy pod ścianami zewnętrznymi mają długość mierzoną w osi około 47 m. Ławy pod ścianami nośnymi wewnątrz domu mają razem około 13 m. Ławy zewnętrzne mają przekrój 60 × 35 cm, wewnętrzne 50 × 35 cm. Ściana fundamentowa ma wysokość siedmiu warstw bloczków.

Arkusz zbudowali według jednej zasady: każdy wymiar wpisuje się raz, w osobnej komórce, a wszystko inne liczą wzory. Gdyby architekt po adaptacji zmienił szerokość ławy, wystarczyło poprawić jedną liczbę. Kolumny wyglądały tak:

  • A: element (ława zewnętrzna, ława wewnętrzna, chudziak, bloczki itd.),
  • B, C, D: długość, szerokość i wysokość w metrach,
  • E: ilość netto, wyliczona wzorem,
  • F: współczynnik zapasu, np. 1,05,
  • G: ilość do zamówienia, zaokrąglona w górę,
  • H i I: cena jednostkowa z oferty i wartość pozycji.

W polskim Excelu argumenty funkcji rozdziela się średnikiem. Kolumnę G liczy na przykład formuła =ZAOKR.W.GÓRĘ(E2*F2;1).

Lekcja: wymiary w osobnych komórkach i zero liczb wpisanych na sztywno w formuły. Tylko wtedy arkusz przetrwa adaptację i zmiany na budowie.

Beton na ławy i chudziak

Najpierw policzyli ławy, osobno dla każdego przekroju:

  • ławy zewnętrzne: =47*0,6*0,35 = 9,87 m³,
  • ławy wewnętrzne: =13*0,5*0,35 = 2,28 m³,
  • razem 12,15 m³, a z zapasem 5%: =12,15*1,05 ≈ 12,8 m³, czyli zamówienie na 13 m³.

Pod ławami projekt przewidywał chudziak, czyli warstwę betonu podkładowego grubości 10 cm. Chudziak jest o 10 cm szerszy od ławy, żeby deskowanie i zbrojenie miały równe, czyste oparcie:

  • pod ławami zewnętrznymi: =47*0,7*0,1 = 3,29 m³,
  • pod ławami wewnętrznymi: =13*0,6*0,1 = 0,78 m³,
  • razem około 4,1 m³, po zaokrągleniu z zapasem 4,5 m³.

Klasę betonu bierze się z projektu. Na ławy często stosuje się C20/25, na chudziak słabszy beton, np. C8/10. Rodzina dopisała jeszcze jedną uwagę: betonowóz mieści zwykle 8–9 m³. 13 m³ to więc dwa kursy, a w ofercie trzeba sprawdzić koszt dojazdu i ewentualnej pompy.

Lekcja: ławy liczy się po długości w osi ścian, osobno dla każdego przekroju. Zapas na betonie nie musi być duży, za to zaokrąglenie powinno uwzględniać pojemność betonowozu.

Stal zbrojeniowa i bloczki fundamentowe

Według projektu każda ława ma cztery pręty podłużne Ø12 i strzemiona Ø6 co 30 cm. Stal kupuje się na kilogramy, więc długości trzeba przeliczyć na masę. Metr pręta Ø12 waży 0,888 kg, a metr pręta Ø6 waży 0,222 kg.

  • pręty podłużne: =60*4*1,15 = 276 m. Współczynnik 1,15 pokrywa zakłady i narożniki.
  • masa prętów Ø12: =276*0,888 ≈ 245 kg,
  • strzemiona w ławach zewnętrznych: =ZAOKR.W.GÓRĘ(47/0,3;0) = 157 szt. po około 1,6 m, czyli 251 m,
  • strzemiona w ławach wewnętrznych: 44 szt. po około 1,4 m, czyli 62 m,
  • masa strzemion: =(251+62)*0,222 ≈ 69 kg.

Razem wyszło około 315 kg stali plus drut wiązałkowy. Długość strzemienia zależy od otuliny podanej w projekcie. Dlatego w arkuszu warto ją wyliczać z wymiarów ławy, a nie wpisywać ręcznie.

Bloczki fundamentowe mają zwykle wymiary 38 × 24 × 12 cm. Ze spoiną około 1 cm na jeden metr bieżący warstwy przypada =1/0,39 ≈ 2,56 sztuki.

  • ściany zewnętrzne: =47*7*2,56 ≈ 842 szt.,
  • ściany wewnętrzne: =13*7*2,56 ≈ 233 szt.,
  • razem 1075 szt., z zapasem 3% około 1110 szt.

Liczbę sztuk na palecie podaje producent. Warto ją dopisać do arkusza, bo hurtownie często sprzedają bloczki tylko pełnymi paletami.

Lekcja: stal zawsze w kilogramach, bloczki zawsze w sztukach i paletach. Każdą z tych liczb można sprawdzić jednym mnożeniem.

XPS, hydroizolacja i trzy oferty z hurtowni

Ocieplenie ściany fundamentowej liczy się po obwodzie zewnętrznym, a nie w osi. W tym domu to 48 m. Polistyren ekstrudowany schodzi od ławy do góry i zachodzi nieco na cokół, razem na wysokość około 0,9 m:

  • XPS: =48*0,9*1,05 ≈ 45,4 m²,
  • objętość przy płytach grubości 12 cm: =45,4*0,12 ≈ 5,4 m³. Część hurtowni podaje ceny za m², a część za m³.

Grubość XPS wynika z obliczeń cieplnych projektu, które muszą spełnić wymagania WT 2021. Nie warto jej zmieniać na własną rękę. Izolację pionową z masy bitumicznej liczy się na tę samą powierzchnię, około 43 m². Następnie mnoży się ją przez liczbę warstw i zużycie z karty technicznej produktu. Izolacja pozioma leży w dwóch miejscach: na ławie i na wierzchu ściany fundamentowej. To mniej więcej =2*60*0,3*1,1 ≈ 40 m² papy lub membrany, razem z zakładami.

Gotowe zestawienie wysłali do trzech hurtowni. Wyszło, że jedna oferta nie obejmowała chudziaka, a druga liczyła stal z zapasem dwukrotnie większym niż ich arkusz. Wartości z kolumny I pomogły przy negocjacjach. Orientacyjnie, w 2025–2026 roku same materiały na fundamenty takiego domu kosztowały zwykle od kilkunastu do dwudziestu kilku tysięcy złotych. Robocizna, koparka i deskowanie to osobne pozycje. Aktualne ceny trzeba sprawdzić lokalnie.

Lekcja: jeśli arkusz różni się od zestawienia projektanta lub oferty o więcej niż kilka procent, szukaj błędu w długościach, a nie w cenach. Najczęściej ktoś pominął ławy wewnętrzne albo policzył XPS w osi zamiast po obwodzie.

Od ław do przeprowadzki

Fundamenty wylano wiosną, a kierownik budowy odebrał zbrojenie przed betonowaniem. Arkusz z tego etapu rozrastał się potem o kolejne zakładki: ściany, strop, więźbę, a na końcu instalacje. Pompa ciepła i wentylacja z rekuperacją to dziś standard w nowym domu. Dzięki temu łatwiej było pilnować budżetu kredytu, kiedy bank wypłacał transze po stanie surowym i przed stanem deweloperskim. Rodzina wprowadziła się po około półtora roku od wbicia łopaty. Dom miał dokładnie te ławy, które policzyli przy kuchennym stole.

Gdyby szukali projektu dziś, w podobnym budżecie rozważyliby też dom 106 m² z garażem w bryle albo nowoczesną, minimalistyczną parterówkę 113 m². Garaż wbudowany w dom oznacza dodatkowe metry ław i ścian fundamentowych. Prosta bryła na planie prostokąta skraca natomiast obwód, a z nim ilość XPS i izolacji.

Lekcja: kształt domu decyduje o kosztach fundamentów bardziej niż jego metraż. Zanim wybierzesz projekt z kolekcji murowanych domów parterowych, porównaj obwody i długości ścian nośnych, a gotowy arkusz sprawdź z architektem adaptującym.
Przeglądaj wszystkie projekty domów